AI Literacy & Teacher Digital Competency (एआई साक्षरता र शिक्षक डिजिटल दक्षता)
⚓🧑⚖️ The anchor rule / आधार नियम
The anchor rule — AI helps but never certifies
One principle governs the whole programme: AI may inform a decision, but a person checks, judges, and remains accountable. AI can draft, summarise, suggest, translate, and help read evidence, but it does not understand the situation and cannot carry responsibility.
The rule in words pupils can remember
A teacher may use AI to draft a report comment, but the teacher decides the grade. AI may help organise evidence, but a person makes the judgement. The tool informs; the human determines.
The CRAFT water-safety example
In the CRAFT water unit, pupils may use sensors or an app to help read evidence. However, no AI, sensor, or app ever declares water “safe to drink.” A person interprets the evidence, and the activity uses pre-selected, non-drinking water sources with clear disclaimers.
आधार नियम — एआईले सहयोग गर्छ तर प्रमाणित गर्दैन
यस कार्यक्रमलाई मार्गदर्शन गर्ने मुख्य सिद्धान्त हो: एआईले निर्णयका लागि सूचना दिन सक्छ, तर मानिसले जाँच्छ, निर्णय गर्छ र उत्तरदायी रहन्छ। एआईले ड्राफ्ट, सारांश, सुझाव, अनुवाद र प्रमाण पढ्न सहयोग गर्न सक्छ, तर यसले अवस्था बुझ्दैन र जिम्मेवारी लिन सक्दैन।
विद्यार्थीले सम्झन सक्ने नियम
शिक्षकले रिपोर्ट टिप्पणीको ड्राफ्ट बनाउन एआई प्रयोग गर्न सक्छन्, तर ग्रेड शिक्षकले नै निर्णय गर्छन्। एआईले प्रमाण मिलाउन सहयोग गर्न सक्छ, तर निर्णय मानिसले गर्छ। उपकरणले सूचना दिन्छ; मानवले निर्णय गर्छ।
CRAFT पानी-सुरक्षा उदाहरण
CRAFT पानी इकाइमा विद्यार्थीहरूले प्रमाण पढ्न सेन्सर वा एप प्रयोग गर्न सक्छन्। तर कुनै एआई, सेन्सर वा एपले पानी “पिउन सुरक्षित” भनेर घोषणा गर्दैन। मानिसले प्रमाण व्याख्या गर्छ, र गतिविधिमा पहिले नै छानिएका गैर-पिउने पानी स्रोत र स्पष्ट अस्वीकरण प्रयोग गरिन्छ।